Waafrika tuikabili bei ya mafuta namna hii-Mdau

                                 Tonye Cole.

Katika mkutano wa sita wa kila mwaka unaoambatana na maonyesho ya Chama cha Wazalishaji Mafuta wa Afrika, Appa, mjini Abuja, Tonye Cole, Ofisa Mtendaji Mkuu wa Sahara Group, mmoja wa wadhamini, alizungumza na Mhariri wa Biashara, Bassey Udo, kuhusu nini Afrika yahitaji kufanya ili kukabiliana na shinikizo linalosababishwa na kushuka kwa bei ya mafuta yasiyosafishwa katika uchumi wa bara hilo.

SWALI: Katika ufunguzi wa kikao wa mkutano Appa, Sahara Group walikuwa wanawashawishi wanachama wake kushirikiana katika kutafuta ufumbuzi wa changamoto zinazoikabili Afrika zinazotokana na kushuka kwa bei za mafuta yasiyosafishwa kimataifa.Je upi mtazamo wako?

COLE: Bei ya mafuta yasiyosafishwa yamekuwa yanapanda na kushuka chini mara kwa mara. Lakini, jambo la mwisho tuliloliona ni kuwa bei ya mafuta ilikuwa inagusa mamia na kwamba makampuni mbalimbali na wadau mbalimbali katika biashara walikuwa na nafasi ya kutoa maoni yao wenyewe kuhusu kile kinachoweza kutokea. Kila mtu alikuwa anazungumza, lakini hakuna mtu aliyekuwa akisikiliza.

Hata hivyo, jambo moja tunaona ni kwamba wakati bei ya mafuta inaanza kushuka chini, katika kiwango ambacho ipo leo ni kwamba watu wana wasiwasi wa kutosha kukubali kukaa chini, na kwa mara ya kwanza wanaanza kujiuliza jinsi gani tunaweza kujitoa nje ya mgogoro huu.

Inachukuliwa na vichwa tofauti, kutoka maeneo mbalimbali, kuja pamoja kuangalia tatizo kutoka mtazamo wa kawaida ,hali ambayo ndiyo inayotokea wanachama wa African Petroleum Producers Association, Appa wanakuja pamoja.

Hivyo, mtazamo wa kawaida wa uhakika ni kwamba kila mtu anahitaji kuishi katika wakati huu mgumu. Serikali, makampuni ya mafuta, wadau mbalimbali, hata wanajamii wanatambua kuwa mafuta ni rasilimali zao, wanahitaji kuishi. Hiyo ina maana kwamba, kila mtu anatakiwa kuwa na uwezo wa kuja na kushirikiana pamoja kusema:jinsi gani tunafanya ili kutatua tatizo hili.

Tena, hata kama tunaishi sasa, inabidi kuwe na suala la mkakati endelevu. Huu ni wakati kwamba watu wanaweza kusikiliza mipango ya muda mrefu, na kwamba hii ndiyo sababu ya mkutano wote huu na mtazamo wa Group letu.

SWALI: Mgogoro wa mafuta sio kwa Nigeria wala Afrika tu, lakini kimataifa. Jinsi gani ujio wa pamoja wa wazalishaji mafuta wa Afrika unaweza kuathiri soko la mafuta ghafi katika ngazi ya kimataifa?

COLE: Kuna ufumbuzi kuwa Africa-centric. Kuna mambo ambayo yanafanya kazi kwa ajili yetu kama watu. Hadi sasa, tunafanya mambo ya kuagiza kutoka nje - kutoka teknolojia hadi  mawazo, nk ambayo yamekuwa yakiendelezwa kufanya kazi kwa ajili ya watu wa mataifa ya nje na yamekuwa yakifanya kazi kwa ajili yao kabla ya sisi kuletewa.

Tunachotakiwa kufanya sasa, ni kubadili mwelekeo huo. Kuangalia hali yetu kipekee na kuandaa ufumbuzi kwamba wanaweza kufanya kazi kwa ajili yetu. Kisha, tunaweza kuuza nje nini tunaweza kufanya kwa ajili ya maeneo mengine. Kuna nchi nyingi za Afrika ambazo ndio kwanza zimegundua tu mafuta yao wenyewe.

Wao wanaendelea kupitia michakato hiyo,lakini kwa upande wa Nigeria imekuwa ikiyafanya hayo kwa miongo mingi.Nigeria ipo mstari wa mbele katika kuendeleza ufumbuzi ambao utafanya kazi katika mazingira yetu, ambayo inaweza kutumika katika jamii yoyote zinazoendelea. Hiyo ndiyo tunayotakiwa kuanza kuifikiria.

SWALI: Nini jukumu la Sahara Group katika haya yote?

COLE: Sahara Group ina uzoefu mkubwa katika biashara ya mafuta. Baadhi ya mambo tunaona kuwa ufumbuzi wake unahitaji kuvuka mpaka, kwamba zinaweza kufanya kazi katika hali yetu ya pekee kama Waafrika.

Ghana, kwa mfano, inahitaji nishati kwa ajili ya viwanda vyao. Nigeria imeanza mbali kwa kuendeleza nishati kwa kutumia  ushirikiano katika ya sekta binafsi na umma, ambayo inaruhusu makampuni binafsi ya Nigeria kuitumia na kutambua nini makampuni ya kimataifa yameahidiwa watafanya na kamwe hakikutokea.

Sasa tunaweza kutayarisha mfumo wetu, sera ambazo zitafanya kazi katika jamii yetu.

Moja ya mambo ambayo Sahara Group walichofanya ni kukaa chini na serikali ya Ghana kuhusu nishati na kuwaambia masomo ambayo tumejifunza katika Nigeria na ufumbuzi unaohitajika kuweka mbele.

Aina ya mambo hayo yanafanya kazi vizuri, badala ya kukaa chini na kusafirisha nje mambo ambayo mtu anajua kuwa ufumbuzi wake umefanya kazi hapa nchini Nigeria, ili tusiweze kufanya makosa moja kwa wakati. Hiyo ni moja ya ufumbuzi kati ya mengi.

SWALI: Je ,teknolojia ipi inahitajika katika mafuta na gesi, ambayo bado ipo katika mikono ya wageni?

COLE: Moja ya mambo inabidi tuyaangalie ni ufumbuzi wa ndani ; mambo ambayo tunajua ni mazuri Mara baada ya wewe kujua upo vizuri katika eneo gani na kuanza kuendeleza kile ambacho upo vizuri sana.

Moja ya mambo ambayo Wanigeria daima wanafanya ni kufikiri masuala ya ndani. Nigeria itachukua kila aina ya teknolojia yoyote katika mikono yake na kuitumia kwa njia ambayo unaweza kufanya kazi ambapo watu wengine wangeweza kuitupa mbali.
Ni moja ya ujuzi rahisi kwamba tuna uwezo wa kufanya mengi katika ngazi hii,, watu wanataka kununua vitu bora kwa ajili ya matumizi yao.

Lakini, asilimia 99 ya waliobakia Wanigeria wanachukua kwamba kitu kimoja kipya ambayo imekuwa ikiondolewa na mtu mwingine na kufanyiwa uhandisi unaofaa..
Ni moja ya ujuzi wetu - kuwa na uwezo wa kuchukua ujuzi uliofanyiwa uhandisi .

Wao wanakwenda nje ya nchi na kununua kila kitu ambacho kimekuwa kikiondolewa na kuwaletea na kuuza yao. Lakini, hatuwezi daima kuelewa kwamba katika teknolojia hiyo, kuna mahali kunatakiwa kufanyiwa kiuhandisi.

Kuna mengi. Lakini, tunawapa watu imani miongoni mwao wenyewe.
Mambo hayo si mabaya. Kuna nchi ambazo kukaa chini na kufanya kazi kwa kutumia uwezo wao. Hiyo ni jinsi gani China imepiga hatua za maendeleo. Wao walichukua nje mambo; wakayatazama na kuyafanyia uhandisi wao. Walijifunza jinsi ya kufanya hivyo na kuanza kufanya hivyo. Tunaweza kufanya hivyo, kwa sababu tuna ubongo.

SWALI: Mwishoni mwa mkutano huu, aina gani ya maazimio tuyatarajie kutoka kwenu?

 COLE: Natumaini kwamba mwisho wa siku, moja ya mambo tunataka kuyaona itakuwa kwamba nchi zote 18 zinazozalisha mafuta katika Afrika zinazokutana Abuja ingekuwa kujenga fikra kuhusu changamoto yetu ya kawaida bila ya kujali mipaka yake. Hii ni muhimu sana.
Kama tunataka kutembea kwa njia ya Afrika, moja ya mambo tulikuwa tunatakiwa kuyavunja ni suala la mipaka. Watu wanajenga mipaka dhidi yao. Wanajiona wenyewe kama raia wa Niger, Ivory Coast, Ghana, Nigeria na wengine, na kwa sababu hiyo wanakataa kuwasiliana na kubadilishana taarifa juu ya masuala ya maendeleo.
Leo, tumegundua kwamba baada ya miaka 18 ya kusukuma kipengele cha kudhibiti mipaka, tuligundua kwamba ni rahisi zaidi kufanya kazi katika nchi za Afrika Magharibi. Leo, Sahara Group inafanya kazi kila mahali, kwa sababu tumevunja mipaka hiyo.
Leo, bei ya chini ya mafuta imefungua Afrika kwa nchi nyingine za Afrika, kwa sababu wanajua sisi hapa tunajua matatizo na kujaribu kuyapatia ufumbuzi.

Leo, Sahara Group wanaweza kufanya kazi nje ya Tanzania na mahali popote. Sisi tumenunua vifaa vya kuhifadhia nchini Tanzania. Tumekuwa tukisafirisha bidhaa kwenda Rwanda, Kenya na Uganda na kujenga ghala lake katika Afrika Mashariki.
Matumaini yangu ni kwamba, majadiliano yasiyo na mipaka watakapotoka nje ya hapa; ufumbuzi wake unaofanya kazi Nigeria unaweza kusafirishwa kwenda Ghana, na zile zinazofanya kazi katika Ivory Coast zinaweza kuchukuliwa kwenda Tanzania, au nini kimefanya kazi katika Gabon kinaweza kuhamia Cameroun.

Kwa njia hii, sisi tunaweza kufikiri bila ya mipaka dhidi ya watu, lakini ufumbuzi wa kikanda na matatizo yetu ya kawaida. Kama tunaweza kufikia kwamba wakati wa mkutano, tunataka tunaweza kutafuta ufumbuzi wa kudumu wa matatizo yetu miongoni mwetu